اصول پرورش و نگهداری قرقاول

اصول پرورش و نگهداری قرقاول

 

مقدمه

قرقاول یكی از زیباترین گونه های پرندگان زینتی می باشد و بسیاری از افراد جامعه به پرورش، نگهداری، شكار و یا مصرف گوشت این پرنده علاقمند هستند. پرورش این پرنده به منظور بهره برداری به صورت واحدهای گوشتی و بندرت در جهت تولید تجاری تخم آنها صورت می گیرد.

در حالت طبیعی این پرنده به صورت وحشی در طبیعت زندگی می كند و از دیرباز توسط آدمی شكار شده است، در چند دهه اخیر گرایش های زیادی به مصرف گوشت آنان در جوامع غربی و بسیاری دیگر از جوامع بشری مشاهده شده است.

قرقاول با نام علمی فازیانوس كلیچیكوس[1] و نام انگلیسی فزنت[2] متعلق به خانواده فازیانیدها، راسته مرغ سانان [3] از ردة پرندگان[4] می باشند.

در ایران یك گونه قرقاول و چهار زیرگونه آن زندگی می كند. قرقاول های ایران از خالص ترین قرقاول های دنیا هستند. زیرگونه قرقاول های ایران عبارتند از : قرقاول تالش، ارسباران، سرخس و گلستان.

خصوصیات و مشخصات :

در قرقاول های ماده، رنگ پرها نخودی تیره با لكه های قهوه ای است و شباهت زیادی با رنگ محیط دارد این رنگ باعث می شود كه قرقاول های ماده در طول دوران طولانی خوابیدن روی تخم ها و زمان پرورش دادن جوجه ها از دید دشمنان پنهان بمانند. قرقاول ها، پاهای بلند و قوی دارند كه می توانند به مدت طولانی بدوند و اگر خطر نزدیك شود قادر به پرواز می باشند اما پرواز طولانی ندارند و پس از یك پرواز كوتاه به زمین می نشینند و خود را در میان بوته ها پنهان می كنند.

طول بدن این پرنده كمتر از یک متر است و وزن نر آن به 5/1 كیلوگرم می رسد. این پرنده شباهت زیادی به مرغ خانگی دارد با این تفاوت كه قرقاولها دم بسیار بلندی دارند كه حدود نصف طول بدن آنهاست. پرهای دم 9 جفت و جفت وسطی بلندتر است.

عادت ها و رفتارها :

قرقاول ها به صورت اجتماعی زندگی می كنند در فصل تولیدمثل هر گروه، تنها یك نر و چند ماده وجود دارد. پرنده نر نقش رهبری را بر عهده دارد. ولی برای خوابیدن روی تخم ها و پرورش جوجه ها علاقه ای از خود نشان نمی دهد. در فصل تابستان، دسته های قرقاول شامل مادر و جوجه ها هستند ولی در فصل پاییز، اجتماع خانوادگی از هم پاشیده می شود و قرقاولهای هرگروه با هم مخلوط می گردند.

قرقاول ها، پاهای قوی و بلندی دارند و می توانند مدت طولانی باسرعت بدوند. در هنگام احساس خطر با حالتی قوزمانند از میان بوته به سرعت می گذرند و از محل خطر دور می شوند ولی وقتی كه خطر خیلی نزدیك باشد لا به لای بوته ها مخفی می شود و اگر گاهی مخفیگاهش آشكار شود، پرواز می كند. در هنگام پرواز اول كمی به حالت عمودی از زمین بلند می شود این پرواز با سر و صدای زیادی همراه است. پس از كمی از اوج گیری كه ارتفاع آن به ارتفاع پوشش گیاهان منطقه بستگی دارد، پرواز حالت افقی پیدا می كند. قرقاولها در زمان پرواز آسیب پذیرند زیرا پرندگان شكاری می توانند آنها را به آسانی در هوا شكار كنند به همین دلیل قرقاولها پرواز طولانی ندارند و در ارتفاع بالا پرواز نمی كنند. پس از یك پرواز كوتاه به زمین می نشینند و خود را در بین بوته ها و درختان بلند پنهان می كنند.

انواع قرقاولها :

انواع بسیاری متنوعی از قرقاولها وجود دارند که شامل :

1- قرقاولهای شكاری ( Phasianus) :

این دسته از قرقاول ها جثه ای ‌متوسط با دمی طویل به تعداد 18 شاهپر دارند. آنها در 33 شکل گوناگون در اغلب نقاط دنیا بجز آفریقا و امریكای جنوبی پراکنده هستند.

قرقاولهای قفقاز (Colchicus)

قرقاولهای طوقی چینی ( Torquatus)

قرقاولهای قرقیزی طوقی ( Mongolicus)

قرقاولهای الوان ژاپنی (Versicolor)

2- موتاسیونهای قرقاولهای شكاری :

از قرقاولهای شكاری كه در اسارت نگهداری شده اند، نژادهای خالص جالب توجهی پرورش یافته اند، مانند: قرقاولهای تنبروسوس (Tenebrosus)، قرقاول ایزابل (Isabell) و قرقاول سفید .

3- قرقاولهای دم دراز ‌سیرماتیكوس ( Syrmaticus )

قرقاولهای دم دراز بخاطر عدم وجود پرهای ناحیه گوش و داشتن ‌دم‌دراز و سایر علائم، از شكاری ها قابل تشخیص هستند. از انواع آن می‌توان : قرقاولهای شاهی، قرقاولهای الیوت و قرقالولهای میكادو را‌ نام ‌برد.

4- قرقاولهای مرغی شکل ( Lophura )

قرقاولهای مرغی شكل در بین خود گروههای بسته‌ای را به وجود می‌آورند، با وجودیكه نرها رنگهای متنوعی نشان می دهند ولی آنها با یكدیگر خویشاوندی بسیار نزدیكی دارند. این قرقاولها عبارتند از : قرقاول نقره ای، قرقاول سوین هو و قرقاولهای پرلات.

5- قرقاولهای چری سولوفوس ( chrysolophus)

از انواع این قرقاول می توان قرقاول طلائی ( ch.pictus)، طلائی تیره، طلائی لوتینو (ch.lutino)، قرقاول لیدی ام هرست( lady.Amhers) و قرقاول الماس نشان ( ch. amherstiae) را نام برد.

6- قرقاول های براق (Monals or lophophorus)

از معروفترین انواع آن می توان قرقاول براق شاهی را نام برد. آنها تا حدود زیادی زندگی شبیه به سایر قرقاولها دارند

7-قرقاولهای گوش دار( Crossoptilon)

از انواع معروف قرقاولها گوش دار آبی می‌نوان آئوریتوم (Crossoptilon auritum) را ذكر نمود. آنها در چین میانه و در مغولستان مركزی پراكنده هستند. این قرقاولها زندگی گروهی داشته و در مواقع تكثیر هر جفت نر و ماده راه جداگانه از گروه را دنبال می كنند. هر لانه 8-5 تخم دارد تعدادی از آنها به ژاپن،آمریكا و آلمان نیز برده شده است .

گسترة جغرافیایی :

قرقاول ها در بیشتر جنگل های شمال كشور زندگی می كنند. قرقاول های ایران همه از یك گونه هستند ولی با توجه به پراكندگی جغرافیایی و تفاوتهای جزئی ظاهری، برخی از آنها را به 4 گونه شامل قرقاول های منطقه ارسباران و دشت مغان در شمال غربی كشور، قرقاولهای تالش از آستارا تا چالوس ، قرقاولهای گلستان از حدود بابل تا پارك گلستان و قرقاولهای سرخس در جنگل های اطراف رودخانة مرزی هریرود می دانند.

تولیدمثل

قرقاول ها لانه خود را در زمین بنا می كنند. آنها در زمین در سوراخی یا گودالی كه معمولاً بوته یا گیاهی آن را پنهان می كند آشیانه می سازند و كف آن را با برگ و علف می پوشانند.

قرقاول ها 9 تا 16 تخم می گذارند، تخم ها به رنگ زیتونی مایل به قهوه ای می باشند و اگر به دلیلی تخم آنها از بین برود آنها
می توانند بار دیگر هم تخم بگذارند. قرقاول ها حدود 24 روز روی تخمها می خوابند. جوجه ها به محض بیرون آمدن از تخم، آشیانه را ترك كرده و به همراه مادر به جستجوی غذا می پردازند.

جوجه ها در روزهای اول زندگی فقط از حشرات به عنوان غذا استفاده می كنند ولی غذای بزرگترها را مواد گیاهی مانند دانه غلات، بذر گیاهان، میوه های آبدار، حشرات، كرم ها و حلزون ها تشكیل می دهد ولی در پرورش صنعتی از كنسانتره فرموله شده استفاده
می كنند.

قرقاولها در مناطق جنگلی و بوته زارها زندگی می كنند و معمولاً برای تغذیه جاهای پر درخت را ترك می كنند و به كشتزارها و جاهای باز می روند.

پرورش

اهداف زیادی از راه اندازی طرحهای پرورش قرقاول دنبال می شوند. عرضه مستقیم محصولات تولیدی این پرندگان از جمله این اهداف است. امروزه با توجه به شناخت مضرات گوشت قرمز و گرایش به گوشت سفید پرندگان و همچنین شكار پرندگان حلال گوشت و تاكسیدرمی[5]، پرورش این پرنده را حائز اهمیت نموده است.

مراحل پرورش صنعتی

الف – جوجه كشی :

آغاز كار پرورش قرقاول با خرید حداقل سه هزار تخم نطفه دار شروع می شود. جوجه های حاصل بعد از شش ماه پرورش، به عنوان گله مادری نگهداری شده و تخم های استحصالی از آنها جوجه های گوشتی و همچنین گله های جایگزین مولدین را تشكیل خواهد داد. سه هزار تخم خریداری شده در دستگاه جوجه كشی قرار داده می شود. پس از 23 تا 28 روز حداقل 2300 قطعه جوجه یك روزه تولید خواهد شد. با احتساب تلفات در طول یك دوره پرورش به طور متوسط 2000 پرنده نر و ماده در ابتداء خواهیم داشت كه از این تعداد به طور متوسط 1300 قطعه پرنده ماده و 700 قطعه پرنده نر خواهند بود و بدین ترتیب گله مادر تشكیل می گردد. با توجه به این كه هر قطعه پرنده در هر دوره پرورش حدود 80 عدد تخم می گذارد و با احتساب 65% جوجه درآوری هر قطعه پرنده ماده، 52 قطعه جوجه تولید می كند لذا با توجه به تلفات و همچنین انتخاب جهت گله جایگزین مولدین حدود 60 هزار قطعه پرنده در طول سال تولید خواهد شد.

جمع آوری تخم ها بطور متوسط هر یك ساعت یكبار و به صورت منظم صورت پذیرد تا بدین ترتیب آمار تخمهای غیرقابل جوجه كشی كاهش یابد. تخمهای تولیدی راجمع آوری و بلافاصله آنها را تمیز و در محلی با دمای 15 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی 75 درصد تا حداكثر 15 روز نگهداری نمود.

جهت كسب نتیجه بهتر از جوجه كشی، بهتر است تخم های نطفه دار یك هفته در این شرایط نگهداری و سپس روانه ماشین جوجه كشی شوند. در صورت اجبار در نگهداری بیشتر از یك هفته تخمهای نطفه دار بایستی روزی یكبار چرخانده شوند. طول مدت جوجه كشی 25 تا 26 روز می باشد. درجه حرارت ماشین جوجه كشی بایستی 7/37 درجه سانتیگراد و میزان رطوبت آن 65% تنظیم گردد. یكی از مسائل مهم در افزایش میزان خروج جوجه ها از تخم، چرخش تخمها در داخل دستگاه ستر[6] است این عمل مانع از آن می شود تا جنین به سطح پوست نزدیك و به آن بچسبد كه در این صورت موجب پاره شدن شالاز تخم و مرگ جنین خواهد شد. سیستم چرخش اتوماتیك ماشین جوجه كشی در هر ساعت یك بار مانع از این اشكال شده و باعث افزایش درصد تولید جوجه می شود. ضدعفونی دستگاه جوجه كشی از اهمیت بالایی برخوردار است یكی از موارد مهم در جوجه كشی، ضدعفونی كردن دستگاه جوجه كشی می باشد. برای این منظور می توان پس از هر بار جوجه كشی از آجر قابل اشتعال مخصوص ضدعفونی استفاده نمود. برای ضدعفونی دستگاه در زمان جوجه كشی نیز از محلول + TH4 به صورت محلول در سیستم مرطوب كننده دستگاه استفاده می گردد.

تخمها پس از اینكه 21 روز را در ستر سپری كردند به دستگاه هچر[7] منتقل شده و پس از سه روز به جوجه تبدیل می شوند. دستگاه هچر دارای80% رطوبت می باشد این رطوبت زیاد باعث مرطوب شدن و نرمی پوسته تخم ها شده و خروج آسان و راحت جوجه ها را ممكن می سازد. اگر رطوبت در هچر به اندازه كافی نباشد موجب خشك شدن پوسته داخلی تخمها گشته و جوجه ها به سختی
می توانند پوسته داخلی و خارجی تخم را شكسته و از تخم خارج شوند. در صورت استفاده از ماشینهای جوجه كشی معمولی، گذاشتن پارچه ای خیس در داخل هچر و یا استفاده از مرطوب كننده های اتوماتیك در داخل هچر الزامی است.

ب – پرورش و نگهداری در چهار هفته اول

جوجه ها پس از خروج از تخم، به سالن چهار هفته اول منتقل می گردند. چهار هفته اول پرورش از اهمیت خاصی برخوردار است لذا مدیریت در این مرحله از اهمیت بسزائی برخوردار است. بدین منظور بایستی تمام تجهیزات و امكانات لازم را برای ورود جوجه ها به سالن مهیا نمود. جایگاه اولیه جوجه ها بایستی گرم باشد و آب و غذا به راحتی در دسترس باشد. برای این منظور می بایستی از صحت و سلامت كلیه آبخوریها، دانخوریها و تمام منابع گرمازا اطمینان حاصل نمود زیرا جوجه ها در ده روز اول زندگی نمی توانند خود را با شرایط محیط وفق دهند بنابراین منابع گرمازا از ملزومات اساسی به شمار می رود.

باید در نظر داشت اگر جوجه ها در زیر مادرمصنوعی یك جا و در مركز آن جمع شوند درجه حرارت را بایستی کاهش داد و اگر در اطراف پراكنده شوند درجه حرارت زیر مادرمصنوعی را باید افزایش داد، حالت مطلوب پراكندگی یكنواخت زیر مادر مصنوعی با توزیع مناسب جوجه ها در کل سالن می باشد.

دمای سالن پرورش جوجه ها در روز اول باید 28 درجه سانتیگراد بوده و دمای زیر مادرمصنوعی نیز 38 درجه سانتیگراد تنظیم گردد. بازای هر هفته، 8/2 درجه سانتیگراد از حرارت مادرمصنوعی کاسته و نهایتاً به 28 درجه سانتی گراد تقلیل می یابد. رطوبت داخل سالن پرورش نیز در ابتدا بایست حدود 65 درصد تنظیم گردد تا از بروز مسائل و مشكلات پرورش جلوگیری شود.

ج – پرورش و نگهداری در دوازده هفته آخر

جوجه های پرورشی پس از یك ماه به داخل قفس های پرورش و یا در صورت استفاده از سیستم بستر، به بستر اصلی منتقل می گردند. جوجه ها به مدت 12 هفته در این سیستم پرورش داده شده و پس از زمان مقرر به كشتارگاه منتقل می شوند.

تغذیه و جیره غذایی

یكی از موارد مهم در پرورش طیور مسئله تغذیه می باشد. تغذیه طیور قسمت مهمی از وظایف یك پرورش دهنده طیور را تشكیل می دهد. تغذیه از دو جنبه بهداشتی و اقتصادی حائز اهمیت است. از نظر بهداشتی پرنده هنگامی می تواند به فعالیتهای مرفولوژیكی خود به طور مناسب ادامه دهد كه تمام مواد غذایی مورد نیاز در اختیارش قرار گیرد از نظر اقتصادی هم باید توجه داشت كه 75 درصد از هزینه پرورش را هزینه های مربوط به خوراک تشكیل می دهد. واحد تهیه خوراک كار تأمین و تولید انواع جیره های غذایی برای پرندگان در كلیه مراحل رشد و نمو را از جوجه های یك روزه تا پرندگان گوشتی و مولدین به عهده دارد. در این واحد، مواد اولیه مورد نیاز به نسبتهای كاملاً دقیق و مشخص با هم مخلوط و آسیاب می شوند طعم و مزه گوشت قرقاول پرورشی با همنوعان وحشی آنها تفاوت چندانی ندارد.

قرقاول ها از ابتدای پرورش نیاز به انرژی بالایی دارند لذا بهترین نتیجه با جیره آغازین[8] با 28% پروتئین تا 4 هفته اول، 25% پروتئین از 4 تا 9 هفته و 22% پروتئین از 9 تا 16 هفته بدست می آید. جیره غذایی پرندگان پرورشی از ذرت، گندم، کنجاله سویا، پودرصدف، نمك، مکمل ویتامین ها و مواد معدنی تشكیل می شود.

دسترسی به خوراک برای جوجه های قرقاول از ضروریات پرورش می باشد. جیره های غذایی پرندگان زینتی و یا بوقلمون در کارخانجات خوراک تولید می شود كه قابل اطمینان و توصیه می باشد. جیره آغازین باید حاوی 28 الی 30 درصد پروتئین باشد كه برای برآورد احتیاجات این پرنده برای رشد سریع و پردرآوری ضروری می باشد. جیره هایی كه به شكل كرامبل ارائه می شوند نتایج رضایت بخشی را موجب گردیده اند. اما باید توجه داشت كه جوجه های قرقاول قادر به مصرف خوراك پلت شده تا سن سه هفتگی نیستند. جیره های غذایی قرقاول باید حتما حاوی كوكسیدواستات باشد تا از ابتلا به كوكسیدوز جلوگیری شود.

جدول 1 : تركیبات پروتئین جیره غذایی قرقاول را در كل دوره پرورش

1

4-1

30-28

آغازین

2

8-4

25-24

اگر جيره 24 درصد نتوانيم تهيه كنيم تا 7 هفتگي مي توان از جيره آغازین استفاده كرد

3

12-8

22-21

دو هفته قبل از تخلیه قرقاول ها به ازاي هر 100 پرنده یک کیلوگرم دانه ذرت كامل در سالن توزیع مي شود

 

جدول 2 : خوراک مصرفی هر قرقاول در مراحل مختلف پرورش

سن ( به هفته )

مقدار خوراک مصرفي به ازاي هر پرنده(گرم)

5-0

5/113

8-6

454

8 هفته به بعد

454

 

مطابق جداول 3 : NRC 1994 ، سایر احتیاجات غذایی قرقاول

مواد مغذی

0-4

8-4

17-9

تخمگذاری

انرژي

2800

2800

2700

2800

پروتئين

28

24

18

15

ليزين

5/1

4/1

8/0

68/0

متيونين

5/0

47/0

3/0

3/0

كلسيم

1

85/0

53/0

5/2

 

 

احتیاجات آب : آب از نیازمندیهای اصلی قرقاولهای جوان محسوب می شود. خنكی و تمیزی آب باید همواره رعایت شود. ابتدا می توان از سنگهای رنگین و سنگ مرمر در ظروف آب قرقاولها استفاده كرد تا از خیس شدن آنها درنتیجه ورود به داخل آبخوری جلوگیری كند. محل قرار گرفتن آبخوریها باید دور از محل نصب مادرمصنوعی باشد. یك قرقاول در حال رشد به 2 الی 5 گالن[9] آب نیاز دارد و 200 قرقاول در حال رشد بعد از دو هفته اول روزانه به 5 گالن آب نیاز دارند.

تراكم

در سالن پرورش بالغین برای جفتگیری و نطفه دار شدن تخم ها باید به ازای 8 پرنده ماده، 1 پرنده نر وجود داشته باشد. تراكم مناسب، پرورش دهنده را در مدیریت صحیح كمك می كند. جدول زیر راهنمای مناسبی برای تعیین فضای سالن پرورشی برای هرجوجه خواهد بود.

 

سن

فضا بر حسب مترمربع

1 روزه تا 3 هفتگي

025/0

3 هفته تا 6 هفتگي

1/0

6 هفته تا 12 هفتگي

4/0

بالغ

3/1

 

منبع گرمائی و دمای مناسب

اگر از بخاری برای ایجاد گرما استفاده می كنید خروج گاز آن و ایمنی آن را كنترل كنید. همچنین اگر از لامپهای مولد گرما استفاده می كنید مطمئن شوید كه كابل ها و مدارهای درگیر قادر به انتقال بار هستند. در صورت سالم نبودن آنها ممكن است در شب و یا زمانی كه شما در سالن حضور ندارید بسوزند و منجر به خفگی جوجه ها شوند.

مادر مصنوعی

به علت حساس بودن جوجه ها تا 10 روز اول پرورش به مادرمصنوعی احتیاج دارند. برای تهیه مادرمصنوعی برای تقریباً 100 جوجه به مقوا یا ورقه فلزی به ابعاد 6 × 5 مترمربع نیاز دارید كه ارتفاع آن از سطح زمین در حدود 3/0 تا 45/0 متر تعیین می شود. همچنین به ازای هر 50 جوجه یك لامپ 250 وات ترجیحاً لامپ مادون قرمز مورد نیاز است. اجازه ندهید مكان زیر مادر مصنوعی كثیف یا مرطوب شود. هر چند وقت یكبار كه لازم باشد بستر پرندگان را تغییر دهید.

بستر پرندگان

سالن پرورش پرندگان باید دارای کف بتونی باشد. علاوه بر آن نیازمند بستری ضخیم و خشك هستیم. برای تأمین بستر مناسب می توانیم از كاه استفاده كنیم. باید كاه ها را مختصری خرد كرده و بر روی بستر پهن كنید. به این نكته توجه داشته باشید كه اصلاً از خاك اره و نرمه چوب برای بستر پرندگان استفاده نكنید زیرا ممكن است آنها توسط جوجه ها خورده شوند كه این امر موجب چسبندگی سنگدان و در نهایت مرگ جوجه ها می شود.

دانخوری ها : دانخوری ها مكانیزم نهایی هستند كه دان را پس از تمام مراحل جهت تغذیه در اختیار طیور قرار می دهند. این وسایل بایستی به گونه ای باشند كه غذا به طور یكنواخت و كافی در اختیار جوجه ها قرار گیرد. ساختمان دانخوری باید دارای مشخصات زیر باشد :

– به آسانی و با كمترین كار قابل پركردن باشند.

– ریخت و پاش خوراک بایستی كم و ناچیز باشد.

انواع دانخوریها عبارتند از :

1- دانخوری ناودانی

2- دانخوری استوانه ای

3- دانخوری بشقابی

4- دانخوری سینی شكل

خوراکدهی : برای خوراک دادن به پرندگان می توانید از 2 تا 4 دانخوری به طول 60 تا 90 سانتی متر به ازای هر50 جوجه و یا دانخوری های اتوماتیكی استفاده كنید. بهتر است خوراکدهی جوجه ها بر روی مقواهای مسطح به رنگ سبز انجام شود. زیرا رنگ سبز جوجه ها را جذب می كند و این كار باعث می شود جوجه ها زودتر خوراک را پیدا كنند. سعی كنید غذا در ته ظرف به خوبی پهن شده باشد. زیرا تجمع غذا در یك قسمت باعث ریختن خوراک به بیرون و نرسیدن خوراک به جوجه های ضعیف تر می شود. تا زمانی كه جوجه ها از كیسه زرده خود استفاده نكرده اند به آنها خوراک ندهید زیرا این كار باعث مشكلات گوارشی می شود.

آبخوری ها :

انتخاب آبخوری مناسب یكی از مسائل مهم پرورشی به شمار می رود. آبخوریها دو دسته هستند :

1- آبخوریهای دستی كه شامل انواع مخروطی، استوانه ای، تشتكی و ناودانی می باشند.

2- آبخوریهای اتوماتیك یا خودكار كه شامل انواع مخروطی ، ناودانی و قطره ای می باشند.

آب : آب یكی از نیازهای اساسی پرندگان است. برای تامین آب 50 جوجه به 2 تا 4 عدد آبخوری استاندارد نیازمندیم. جوجه ها بر اساس حس كنجكاوی آبخوری را پیدا می كنند از این رو آبخوری ها را نزدیك مادرمصنوعی قرار دهید. آب مصرفی باید تمیز و سالم باشد. همچنین باید یك روز در میان از ویتامینها و الكترولیتهای محلول در آب برای رشد و افزایش ایمنی جوجه ها استفاده كنید.

باید هر صبح و شب آب را تعویض و ظرف آبخوری را تمیز و ضدعفونی كنید. آبی كه زیاد سرد یا گرم باشد ایجاد مشكل می كند. در صورت رویت اینكه جوجه ها خود را كثیف یا خیس كرده اند، ارتفاع ظرف آبخوری را از سطح زمین افزایش دهید.

كشتار و بسته بندی

قرقاول ها پس از 16 هفته به وزن 200/1 گرم می رسند و آمادة كشتار هستند. پس از كشتار، گوشت را به دقت شست و شو و تمیز نموده و بسته بندی می كنند. روی بسته ها تاریخ تولید و انقضای محصول به دقت ثبت گردیده و بسته ها را به سالن انجماد می فرستند. بسته ها پس از انجماد آماده عرضه به بازار هستند.

بهداشت و بیماری ها

تولید گوشت و تخم با كمیت بالا وكیفیت مطلوب و همچنین پرورش بمنظور نمایش و زینتی، مستلزم تأمین شرایط سلامت و بهداشت است. تعداد قرقاول در یك مجتمع پرورشی مهم نیست، آنچه مهم است اجرای برنامه های درست برای پیشگیری از بیماریهای گوناگون به منظور دستیابی به تولید اقتصادی است. یك پرورش دهنده خوب قبل از هر كار باید فارم را به گونه ای مدیریت كند كه احتمال شیوع بیماری در آن به حداقل برسد.

یكی از مهمترین و اساسی ترین روشهای پیشگیری از بیماریها، رعایت پاكیزگی و بهداشت است. به عبارت دیگر، استفاده از خوراک بهداشتی كه به عوامل بیماری زا، آفت كشها، حشره كشها و فضولات طیور آلوده نباشد، استفاده از آب تمیز و آبخوری بهداشتی، جایگاه پاكیزه، بخصوص برای جوجه های یكروزه و نیمچه های تخمگذار و همچنین خرید جوجه ها و نیمچه های سالم و تمیز كه به هیچ نوع بیماری مبتلا نباشند از جمله مواردی است كه جهت تأمین بهداشت و پیشگیری از شیوع امراض بین قرقاول ها باید به دقت رعایت شود.

الگوی بروز بیماری در فارم :

نگهداری غیرصحیح + عامل بیماری زای اولیه(اغلب ویروس) + عوامل بیماری زای ثانویه(اغلب باكتری یا انگل ها) = بیماری ساب كلینیكی[10]

 

منابع بیماریها در پرندگان به شرح زیر است كه اهمیت آن برحسب شرایط موجود در مزارع متفاوت می باشد.

1- پرندگان بیمار یا تخم پرندگان بیماری كه از قبل در مزرعه باقی مانده اند.

2- پرندگان وحشی كه در اطراف مزرعه حضور دارند.

3- انگلهایی كه از قبل روی بستر حضور داشتند.

4- موشها، مگسها، گربه ها و سگها.

5- دیگر واحدهای پرورش طیور در نزدیک محل پرورش

6- آب، غذا و مواد بستر

7- كاركنانی كه به محلهای پرندگان در مزارع مختلف سر و كار دارند.

8- كامیون خوراک

9- استفاده از تجهیزات دسته دوم

10- دامپزشكان و مروّجین طیور كه از واحد بازدید می كنند.

11- تهویه و كنترل ضعیف محیط

12- عدم وجود عایق حرارتی در ساختمان

13- تحرك بیش از حد پرنده

14- زهكشی غلط و عدم خروج به موقع كود و فضولات

چند دسته از بیماریها بین قرقاول سانان مشترك می باشد كه برحسب گونه، سن و محل زندگی، شیوع آن بین قرقاول ضعف و قوت می یابد که شامل :

ناهنجاری پنجه[11] ، تورم كف پا[12] ، سندروم بیماری آب آوردگی شكم[13]، بوتولیسم، سل پرندگان[14] ، اریزیپلاس، اسپیروكتوز[15]، كوكسیدیوز، جرب، نیوكاسل، كریپتوكوكوزیس وآنفلوآنزا

كانی بالیسم[16] (خودخوری)

در این ناهنجاری پرندگان به علت شدت نور زیاد، تراكم زیاد، تهویه نامناسب، كاهش پروتئین در خوراك، کمبود ویتامین، اسیدهای آمینه یا نمك در خوراك، گرسنگی طولانی مدت و غیره شروع به كندن پرهای همدیگر و در موارد پیشرفته شروع به خوردن همدیگر می كنند.

برای مبارزه با كانی بالیسم باید توجه پرندگان را به یكدیگر كم كنیم. از این رو باید نور سالن پرورش را آنقدر كم كنیم كه پرندگان تنها بتوانند آبخوری و دانخوری را ببینند. همچنین می توانیم با آویزان كردن سبزی از دیوار یا سقف آنها را به خوردن سبزی مشغول كنیم و توجهشان را به همدیگر كم كنیم. در صورت مشاهده پركنی باید از یك روش نوك چینی استفاده كنیم. نوك چینی باید در گله مورد پرورش به صورت هم زمان انجام شود.

منابع :

1. اوحدی نیا، حسن. 1387 . راهنمای پرورش طیور مزرعه: شامل پرورش كبك، قرقاول، مرغ شاخدار و طاووس و كبوتر: قو، بلدرچین، شترمرغ و بوقلمون و اردك و غاز، تهران ، علم و قلم.

2. اوحدی نیا، حسن. 1381 . بیماریهای قارچی طیور ، تهران ، علم و قلم.

3. اوحدی نیا، حسن. 1379 . بیماریهای آنفلوآنزای مرغی ، تهران ، علم و قلم.

4. باتاگلیا، آر.ای ، و.ب.می.رُز. 1373. روشهای عملی در پرورش طیور، ترجمه: مسعود هاشمی،تهران، انتشارات فرهنگ جامع.

5. فرخوی ، م . ، خلیقی ، ت . و نیك نفس ، ف . 1371. راهنمای كامل پرورش طیور . انتشارات واحد آموزش و پژوهش معاونت كشاورزی سازمان اقتصادی كوثر.

6. زهری ، مرادعلی . 1372 . اصول پرورش طیور . چاپ نهم . انتشارات دانشگاه تهران .

7. زهری ، مرادعلی. 1383. عوارض و بیماریهای غیرعفونی در طیور، تهران، پرتو واقعه.

8. سینزبری، دیوید. 1381. اصول بهداشت دام و طیور، ترجمه: غلامعلی مقدم، مرتضی پشمی، تبریز، عمیدی.

9. صفائی فیروزآبادی، مهدی. 1387. بهداشت و پرورش كبك و قرقاول، تهران، ترقی.

10. ضیایی ، هوشنگ. 1375. قرقاول ایران « حیوانات زیبای من » ، تهران ، انتشارات موزه آثار طبیعی وحیات وحش ایران.

11. كیانی، شهرام. 1385 . ماشینهای دامپروری، قم، انتشارات آثار دانشوران.

12. گلیان ، ا و م . سالارمعینی . 1375 . احتیاجات غذایی طیور. انتشارات واحد آموزش و پژوهش معاونت كشاورزی سازمان اقتصادی كوثر.

13. مقدس،احسان. 1388. پرورش،نگهداری و بیماری قرقاول، تهران، نیلوبرگ.

14. ناظر عدل، كامبیز. 1375 . پرورش پرندگان مفید ، تهران ، عمیدی.

15. نظام دامپروری كشور «جلد اول» ،1386. وزارت جهاد كشاورزی- معاونت امور دام.

[1] – Phasianus Calchicus

[2] – Pheasant

[3] – Glliformes

[4] – Aves

[5] Taxidermy

[6] Setter

[7] Hatcher

[8] Starter

[9] یک گالن آب =34/8 پوند=79/3 کیلوگرم=231اینچ مکعب

[10] Subclinical

[11] – Crooke toes

[12] – Bumble Foot

[13] – Ascites

[14] Avian Tuberculosis

[15] – Spirochaetosis

[16] – Cannibalism

 

 گردآوری :

مهندس كيومرث مولادوست      كارشناس علوم دامي

مهندس اميد پرويزي عمران       كارشناس ارشد علوم دامي – تغذیه دام و طیور

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *